A-G Spielmann: informatieverzoeken van collectieve beheerorganisaties bij IE-inbreuken en rechteninkomsten aan voorwaarden gebonden

HvJ EU Conclusie A-G Spielmann 12 november 2026, IEF 24015; IEFbe 4395; ECLI:EU:C:2026:974 (Stowarzyszenie Artystów Wykonawców SAWP). Advocaat-generaal Spielmann concludeert over de voorwaarden waaronder collectieve beheerorganisaties (CBO's) informatie kunnen verlangen van gebruikers van auteursrechtelijk en nabuurrechtelijk beschermde prestaties op grond van de Handhavingsrichtlijn (2004/48/EG) en de richtlijn collectief beheer (2014/26/EU). Aanleiding is een geschil tussen de Poolse collectieve beheerorganisatie Stowarzyszenie Artystów Wykonawców SAWP (SAWP) en kabeltelevisie-exploitant E., die audiovisuele werken heruitzendt. SAWP beheert naburige rechten van uitvoerende kunstenaars en verlangt informatie over de door E. heruitgezonden radio- en televisieprogramma's, de daarmee behaalde inkomsten en het aantal abonnees. Met deze informatie wil SAWP vaststellen of de door haar vertegenwoordigde uitvoerende kunstenaars aanspraak kunnen maken op schadevergoeding wegens inbreuk op hun naburige rechten of op wettelijke vergoedingen voor het gebruik van hun uitvoeringen. E. betwist dat dergelijke aanspraken bestaan en stelt dat de exploitatierechten op de uitvoeringen in de audiovisuele werken volgens het nationale recht aan de producenten toebehoren. De verwijzende Poolse rechter vraagt onder meer of een CBO informatie over mogelijk inbreukmakend gebruik kan verlangen zonder dat sprake is van een gerechtelijke procedure wegens IE-inbreuk. De advocaat-generaal overweegt dat artikel 8 lid 1 Handhavingsrichtlijn geen zelfstandig informatierecht biedt dat buiten een dergelijke procedure kan worden uitgeoefend. Een informatieverzoek kan weliswaar vóór, tijdens of na een inbreukprocedure worden ingediend, maar moet voldoende verband houden met een dergelijke procedure en gerechtvaardigd en redelijk zijn. Ook artikel 2 lid 1 Handhavingsrichtlijn staat volgens hem niet toe dat lidstaten een verdergaand nationaal informatierecht invoeren waarmee de procedurele waarborgen van artikel 8 worden omzeild. Een vrijwel onvoorwaardelijk recht op informatie zou kunnen leiden tot verkennende verzoeken (fishing expeditions) en afbreuk doen aan het evenwicht tussen de bescherming van IE-rechten en de belangen van gebruikers.

Ten aanzien van artikel 17 van de richtlijn collectief beheer maakt de advocaat-generaal onderscheid tussen informatieverzoeken in verband met IE-inbreuken en verzoeken die dienen voor de inning, verdeling en uitbetaling van rechteninkomsten uit rechtmatig gebruik. Deze bepaling biedt volgens hem geen algemeen recht om informatie te verkrijgen over mogelijke inbreuken, maar verplicht gebruikers wel om de hun ter beschikking staande relevante informatie te verstrekken die noodzakelijk is voor het beheer van de rechteninkomsten. Daarbij hoeft een CBO niet vooraf aan te tonen dat daadwerkelijk een betalingsvordering bestaat. Wel moet zij voldoende onderbouwen dat zij een of meer rechthebbenden of een categorie rechthebbenden vertegenwoordigt die mogelijk worden geraakt door het specifieke gebruik van bepaalde rechten op een bepaald exploitatiegebied. Ook moet zij aangeven welke soort inkomsten verschuldigd kan zijn. De nationale rechter moet vervolgens beoordelen of redelijkerwijs kan worden aangenomen dat de gevraagde informatie relevant is voor de inning, verdeling en uitbetaling van de rechteninkomsten. Daarbij kan het noodzakelijk zijn om te onderzoeken of de betrokken gebruiker daadwerkelijk een wettelijke vergoeding verschuldigd is. De advocaat-generaal benadrukt dat de informatieplicht niet verder mag gaan dan redelijk en noodzakelijk is en geen buitensporige lasten voor gebruikers mag opleveren. Hij geeft het Hof daarom in overweging om artikel 17 aldus uit te leggen dat een CBO geen informatie kan verlangen zonder enige onderbouwing van haar representativiteit en de mogelijke aanspraken van rechthebbenden, maar evenmin vooraf het bestaan van een concrete betalingsvordering hoeft te bewijzen.

Conclusie

86.      Gelet op een en ander geef ik het Hof in overweging om de prejudiciële vragen van de Sąd Okręgowy w Gdańsku te beantwoorden als volgt:

„1)      Artikel 8, lid 1, van richtlijn 2004/48/EG van het Europees Parlement en de Raad van 29 april 2004 betreffende de handhaving van intellectuele-eigendomsrechten

moet aldus worden uitgelegd dat

het zich verzet tegen een uitlegging van het nationale recht op grond waarvan een collectieve beheerorganisatie van gebruikers kan eisen dat zij informatie verstrekken over een gebruik dat inbreuk maakt op een intellectuele-eigendomsrecht, zonder dat er sprake is van een gerechtelijke procedure wegens een dergelijke inbreuk.

2)      Artikel 17 van richtlijn 2014/26/EU van het Europees Parlement en de Raad van 26 februari 2014 betreffende het collectieve beheer van auteursrechten en naburige rechten en de multiterritoriale licentieverlening van rechten inzake muziekwerken voor het onlinegebruik ervan op de interne markt, gelezen in samenhang met overweging 33 van deze richtlijn,

moet aldus worden uitgelegd dat

een collectieve beheerorganisatie die in een gerechtelijke procedure tegen een gebruiker vordert dat deze hem ter beschikking staande relevante informatie verstrekt over het gebruik van intellectuele-eigendomsrechten, moet aantonen dat zij een of meer rechthebbenden of een categorie rechthebbenden vertegenwoordigt die gevolgen kunnen ondervinden van het specifieke gebruik van rechten of rechtencategorieën op een bepaald exploitatiegebied, alsook welke soort inkomsten verschuldigd kan zijn, zodat de nationale rechter in staat is te beoordelen of redelijkerwijs kan worden aangenomen dat de informatie relevant zal zijn voor de inning van de rechteninkomsten en voor de verdeling en uitbetaling van de aan rechthebbenden verschuldigde bedragen.”